Türetilmiş Fiziksel Birim Tanımları

Bu yazımızda, bazı türetilmiş fiziksel birimlerin kısa tanımlarını yapacağız. Vereceğimiz tanımlar temel tanımlardır. Amacımız komple fizik bilgileri vermek olmadığından ayrıntılı bilgilere fizik kitaplarından ve/ya fizik web sitelerinden ulaşabilirsiniz. Bir önceki yazımızda temel fiziksel birimler tanımlanacaktır.

Türetilmiş Fiziksel Birim Tanımları

Kuvvet: Fizikte kütleli bir cisme hareket kazandıran etkidir. Hem yönü hem de büyüklüğü olan kuvvet vektörel bir niceliktir.

Basınç: Bir yüzey üzerine etkide bulunan dik kuvvetin, birim alana düşen miktarına basınç denir.

Enerji: Bir sistemin iş yapma kapasitesidir. Fizikte iş, kuvvetin yer değişim yönündeki bileşeninin etkisinin yer değiştirmeyle çarpımı olarak tanımlanır ve enerji, iş ile aynı birimle ölçülür.

Güç (fizik): Birim zamanda yapılan iş miktarı Enerji (iş yapabilme kabiliyeti) kapasitesi; güç ise, belli bir işi yapmanın hızıdır. Yaygın olan güç birimleri ise, Watt (W) veya beygir gücüdür.

Elektriksel Yük: Bir maddenin elektrik yüklü diğer bir maddeyle yakınlaştığı zaman meydana gelen kuvvetten etkilenmesine sebep olan fiziksel özelliktir. Pozitif ve Negatif olmak üzere iki tür elektriksel yük vardır.

Elektriksel Potansiyel Farkı: Elektrik potansiyeli (elektrostatik potansiyel), bir elektriksel alan içerisindeki herhangi bir noktada birim elektriksel yük (+1 C) başına düşen elektriksel potansiyel enerji’dir. Herhangi bir noktadaki elektriksel potansiyel olarak da tanımlanır. Skaler bir büyüklüktür. Uluslararası Birimler Sisteminde geçerli olan birimi Volttur (V).

Elektriksel Direnç: Maddelerin elektrik akımına karşı elektronların bir ortamdan farklı bir ortama hareket ederken karşı koymasına denir. Elektriksel direnç, devrenin uçlarındaki gerilim değerinin üzerinden geçen elektriksel akıma bölünmesiyle bulunur. “R” veya “r” harfi ile gösterilir ve birimi Ohm (Ω)’dur.

İletkenlik (Elektrik): İletken malzemeye uygulanan elektriksel alan etkisinde yük taşıyıcılarının uzak mesafeli hareketleri sonucu oluşur. Birimi ohm.cm’dir.

Elektriksel Sığa: Kapasite veya diğer adıyla sığa, bir cismin elektrik yükü depo etme yeteneğidir.

Manyetik Akı: Φ harfiyle gösterilen Manyetik akı, toplam manyetizmanın ölçüsüdür ve bu yönüyle elektrik yükün manyetik karşılığıdır. Manyetik akı birimi weber (Wb)’dir.

İndüktans: İndüktans elektromanyetizma ve elektronikte bir indüktörün manyetik alan içerisinde enerji depolama kapasitesidir. İndiktörler, bir devrede akımın değişimiyle orantılı olarak karşı voltaj üretirler.

Manyetik Akı Yoğunluğu: Manyetik akı yoğunluğu ise B harfiyle gösterilir ve birim kesit alandan geçen manyetik akı miktarının ölçüsüdür. Bu durumda manyetik akı yoğunluğu ise weber/metre² (Wb/m²)’dir. Ancak uluslar arası SI birimi olarak tesla (T) birimi de kullanılır.

Işık Akısı: Işık akısı bir fiziksel niceliktir ve insan gözünün algıladığı ışık gücünün miktarını ifade eder. SI birimi MKS sisteminde lumen’dir (lm kısaltmasıyla gösterilir).

Aydınlanma Şiddeti: Bir ışık kaynağı tarafından aydınlatılan birim yüzeye düşen ışık akısının miktarı (Illuminance). Birimi MKS sisteminde lüks, CGS sisteminde ise phot’tur.

Frekans: Frekans veya titreşim sayısı bir olayın birim zaman (tipik olarak 1 saniye) içinde hangi sıklıkla, kaç defa tekrarlandığının ölçümüdür, matematiksel ifadeyle periyodun çarpmaya göre tersidir. SI birim sisteminde frekans, Hertz (Hz) ile gösterilir.

Radyoaktivite: Radyoaktivite (Radyoaktiflik/Işınetkinlik), atom çekirdeğinin, tanecikler veya elektromanyetik ışımalar yayarak kendiliğinden parçalanmasıdır, bir enerji türüdür. Çekirdek tepkimesi sırasında ortaya çıkar. Radyasyon yayan nesneler, radyoaktif olarak adlandırılır.